Croisiers

We hebben bio speleologe Claire Chauveau uitgenodigd om stalen te nemen in het Sys Croisiers. In de eerste plaats van de culturen die te vinden zijn op de samenvloeiing van de twee verschillende rivieren. Ook is er een waterstaal genomen van een warmwaterbron, aangevuld met enkele dieren en bacteriën die haar pad kruisen. Om tot een goed resultaat te komen hebben Nicky en ik er alles aan gedaan om een zo goed als mogelijk begeleiding te bieden. 

Het grootste gevaar in de Croisiers grot blijft de luchtkwaliteit in bepaalde droge delen en in de luchtkamers. De metingen die tijdens de tocht werden uitgevoerd, wezen op een duidelijk verstoorde atmosfeer, met iets meer dan 14% gemeten zuurstof — een waarde die nog bevestigd moet worden na herkalibratie van het toestel — en tot 16.500 ppm CO₂. Hoewel de exacte samenstelling van de rest van het gasmengsel nog niet kon worden bepaald, bevestigen deze waarden dat de lucht in de luchtkamers niet als betrouwbare ademlucht kan worden beschouwd.

Claire heeft dit risico tijdens de tocht rechtstreeks kunnen ervaren. In dit soort omstandigheden ligt de moeilijkheid niet alleen bij het duiken zelf, maar ook bij het feit dat men soms moet communiceren, zich oriënteren, stalen nemen en beslissingen nemen in een omgeving waar elk verwijderen van de ademautomaat, zelfs heel kort, kan leiden tot blootstelling aan een zuurstofarme en CO₂-rijke atmosfeer.

Claire moest alleen de tweede sifon duiken om de geplande stalen te nemen. Omdat ze het netwerk echter nog niet kende en verwachtte dat het zicht op de terugweg zeer slecht zou zijn, zelfs met aangepaste markering met pijlen en cookies, gaf ze er de voorkeur aan begeleid te worden door een duiker die de grot kent. Die beslissing bleek terecht, onder meer door de oriëntatiemoeilijkheden en de slechte luchtkwaliteit in bepaalde luchtkamers. 

In een luchtkamer net vóór de vertakking wilde Claire mij iets meedelen over de staalname. Omdat de communicatie met de ademautomaat in de mond niet duidelijk genoeg was, nam ze die gedurende een fractie van een seconde uit haar mond om te spreken, zodat ik kon begrijpen wat ze zei. Die zeer korte onderbreking was waarschijnlijk al voldoende om haar bloot te stellen aan een kleine hoeveelheid bedorven lucht, waardoor ze onmiddellijk duizelig werd. Ik heb haar toen vastgehouden en geholpen om haar ademautomaat opnieuw in de mond te nemen, zodat ze opnieuw op haar duikgas kon ademen. Om te spreken haal ik vervolgens wel de ontspanner uit de mond (uitademen), maar ademen doen we aan de ontspanner. 

Dit voorval herinnert ons eraan dat, zelfs voor een ervaren duikster met een opleiding in grotduiken, de specifieke omstandigheden in Belgische grotten — met name de luchtkwaliteit in de droge delen — een belangrijke risicofactor vormen. Luchtkamers mogen daarom nooit als veilige zones worden beschouwd zonder voorafgaande betrouwbare meting, en elke wetenschappelijke activiteit in dit soort omgeving vereist ervaren lokale begeleiding en voortdurende waakzaamheid.

Er is onder impuls van de droge speleo’s een nieuwe verbinding tot stand gekomen in het systeem tussen de Surdents en de Croisiers grot. Go West is een claustrofobische tunnel geworden die uitgeeft op een afstap in de eerder ontdekte Salle des Eclats. Een zaal die te leiden heeft gehad onder het gedreun van de treinen, en de aanleg van de tunnel waar de trein door raast (op kleine afstand en boven de grot). Ook zou er tijdens WO I een obstructie zijn aangebracht om militair transport te verhinderen, en daarbij zou ook heel wat springstof zijn gebruikt.

Mijn doel is om te kijken of de S7 passeerbaar is zonder duikgerief. Ik heb weet van een ruime klok halverwege, en wanneer de rivier niet stroomt is de sifon een zwembad. En wat blijkt, de sifon is passeerbaar, zelf wanneer de rivier stroomt! Het meest uitdagende is een korte duck die op termijn kan aangepast worden. M.a.w.: het parcours voor de ‘droge’ speleo’s is daarmee verdubbeld! Er zijn nu enkele mooie zalen te bezoeken die tot op vandaag enkel door twee duikers zijn bezocht. De kans is groot dat er nog meer opties aan het licht zullen komen in die zone.

Een nieuwe onder water optie werd dan weer bevestigd in de Rivière Est van de Surdents. Deze minder actieve rivier heeft een stroomopwaartse sifon die nooit eerder gedoken is. Op het eerste zicht is de sifon niet langer dan 2m, en kan er gemakkelijk 10 m ver gekeken worden in de penetrabele gang, die voor de helft gevuld is met water.

Luchtmetingen in de hoofdgalerij van de Surdents geven 677ppm CO2, dus zeer goed geventileerd en 5300ppm CO2 in de GoWest (luchtcirculatie van Croisiers naar Surdents) en een temperatuur van 15,6°C ?!!!

Stijn