Droogte in Rochefort

Résurgence van Eprave

Extreme droogte kan op speleologisch vlak deuren openen. Eén van die deuren is de sifon aval in de FAO. Een verdwijnpunt van de ondergrondse Lomme en Wamme waar het leeuwendeel van het jaar een groot debiet op zit. Het is éénmalig gedoken tot op -12m en gaat verticaal verder. Uiteindelijk verschijnt het water opnieuw in Eprave op ruim -80m. Welk parcours het tussenin aflegt kunnen we alleen maar gissen. Ooit moeten we dus een nieuwe duikpoging doen willen we iets meer te weten komen. Het plan werd opgezet, maar zoals steeds is het onderhevig aan vele factoren. Er werd voor uitstel gekozen wegens medische redenen van de duiker.

Een alternatief programma samenstellen als geoefend ‘reisbureau in avonturensporten’ gaat uiteraard vlot. Een waterrijk parcours lag voor de hand gezien de temperaturen.

-De ingangszone van de Bure werd proper gezet en verzekerd voor de toekomst met een filter in de vorm van een rooster.

-Duik in de Res. de Chauvaux; voor de één een verkenning, voor de ander een desob achteraan 

-Funduik in de bron van Eprave; de één al dieper dan de ander.

-Bezoek aan de aquaduct in On om een idee te hebben van de activiteit van de voornaamste pertes.

-Wandeling tot aan de Res. d’Herwagne.

-Bezoek aan de Res. de Marchempré tot aan de sifon.

S.

Pure Bure

Chantoir de Bure weekend; een droge bedding, stabiel weer, en de nodige mankracht zijn de beginselen voor het project. Deze grot, ruim 20 jaar geleden gedoken door Gueulette en Henry vergt een hele organisatie. Om te beginnen moet de ingangszone telkens vrijgemaakt worden na de wintercrues. Daarna is ongeveer 125m stroomkabel nodig om de eerste sifon leeg te pompen. Het water wordt er via een buis door de sifon gepompt. Eenmaal voorbij die sifon, die te smal is om te duiken, kom je in het actief terecht waar de duikwerkzaamheden pas echt van start kunnen gaan. In 2014 vonden we er nog een nieuwe zaal bij na een korte graafsessie ‘de Hall oween’. 

Wat hebben we ondernomen om de zaak te vergemakkelijken in de toekomst:

-We hebben de mogelijkheid op een boveningang afgetoetst, een horscrue toegang dus; 

Op het eerste zicht wel mogelijk, maar veel werk. Er ontbreekt meer dan 10m.

-De onduikbare sifon die we nu telkens moeten pompen duikbaar maken; 

We hebben de verbredingswerken ingezet, maar door een gebrek aan verse lucht schiet dat eerder traag op.

De eerste dag van de tweedaagse stond dus in teken van passages vrijmaken, kabels leggen, pompen, kabels opbergen, maar vooral ook de duikaccommodatie verbeteren:

Zowel stroomop als stroomaf zijn er nieuwe ankerpunten voor de duiklijn geplaatst, en ook de verschillende toegangen zijn nu uitgerust met vast speleotouw. Belangrijk om weten: zowel voor als na de S1 ligt er telkens ongeveer 5kg duiklood.

Zondag duikdag: stroomaf gaandeweg oude lijn oprollen, en nieuwe in de plaats leggen. Twee heel korte ondiepe sifons, onderbroken door een ruime, mooi versierde zaal. Bij het bovenkomen in de S3 kreeg ik het gevoel dat ik in een venster terecht gekomen was. Vooraleer het venster te equiperen leek het me nuttig eerst eens het logische vervolg van de sifon te checken, en inderdaad. De sifon loopt gewoon verder, en neemt in diepte toe. In ben ongeveer 10m ver geweest, en tot op-5m met einde op niets. Waarschijnlijk hebben we hier te maken met het actief, dat vermoedelijk zal verbinden met de S4, dat opent deuren. Terug naar het venster waar er ook een actief toekomt. 25 meter duiklijn gelegd, duikspullen achter gelaten en op verkenning in de lage passages. Ik ben tot op de coll geweest, want met de hoge concentratie CO2 zou verder gaan niet verstandig zijn. Duikspullen transporteren in die toestanden is compleet uit den boze. We moeten onze pijlen dus richten op het vervolg in de S3.

Stroomop nu. Hetzelfde principe van oprollen en nieuwe lijn in plaats leggen. In de S3 stroomop is 20m lijn komen te liggen. Daarna volgt een mooie gang van een drie tal meter diameter die 30m lang is. S4 stroomop. Volgens de meest recente topo nog niet gedoken, maar wat bleek, wel van lijn voorzien. In de S4 stroomop is er 25m duiklijn gelegd met een maximale diepte van -6m. Ik ben bovengekomen in diep water waar een mini klim nodig is om uit het water te komen. Op het eerste zicht is er onder water ook een vervolg te vinden. Maar, misschien moeten we eerst eens polsen bij David Gueulette, ontdekker van het eerste uur.

Een geschetste 'coupe développée'

Sinterklaas in Bure...

Het was al lang geleden dat ik op 6 december nog eens zo vroeg ben opgestaan. Deze keer niet van ongeduld of nieuwsgierigheid, maar wel omdat er besloten was om al aan de grotingang af te spreken terwijl de pieten nog hun laatste uren waren aan het kloppen. Geen cadeau, dus. 

Voor Kenneth en mijzelf (Maxim) was het de eerste keer dat we een bezoek zouden brengen aan de Bure. Spannend, want het belooft een weekend met resultaat te worden. Met nog wat slaperige ogen – maar wel met een volle maag – beginnen we onze afdaling tot aan de sifon die we eerst vakkundig horen leeg te pompen vooraleer we een passage kunnen maken. Opgepompt van enthousiasme omdat dit wel eens onze eerste première zou kunnen betekenen, besluiten we om tijdens het twee uur lange wachten toch nog eens op verkenning te gaan. En met resultaat. Op nog geen vijf meter van het begin van de sifon vinden we een dichtgeslibde gang waar we heel hoopvol over zijn. Stijn daarentegen heeft het feest moeten missen, want die lag te snurken bij de pomp. Hoe dan ook: op dag twee ging Stijn ook eens kijken en ook hij was even euforisch als wij. Hoe kan het ook anders? Wanneer we tijdens ons volgend bezoek weer twee uur moeten zitten schimmelen kunnen we tenminste graven in een nieuwe, hoopvolle, gang.

Het gebrom dat we horen wanneer we lustig in onze nieuwe gang aan het graven zijn komt niet van een slapende beer, maar wel van de waterpomp die z’n dienst bewezen heeft. Tijd om de doorsteek te maken. ’t Is eens iets anders om droog door een sifon te kruipen, maar de grijns die op ons gezicht stond omdat we droog gebleven waren stond niet lang op ons gezicht. Nog geen minuut later zouden we het ondergronds meer (heb je ’t al anders geweten in een grot?) mogen doorsteken. Deze natte passage heeft trouwens de passende naam “Passage de Balzac” gekregen, net omdat je met uiterste precieze nat wordt tot aan je … Balzac. 

Terwijl ik naar boven klim in een helling van slijk bedenk ik dat na Sinterklaas de Kerstman komt, waarop ik aan koud winterweer en kerstballen denk. Een warm wintergevoel zou wel op z’n plaats zijn. En dat krijgen we enigszins ook, want eens we helemaal naar boven geklommen zijn komen we in de prachtige recent ontdekte galerij. Wondermooi. Toch maakt de pracht snel ruimte voor het verzetten van wat werk. We bekijken de mogelijkheid om een reeds gevonden potentiele doorgang uit te graven, maar als snel stoten we letterlijk op hard gesteente. Jammer, want hier houdt onze dag voorlopig op.

7 december, weer vroeg uit de veren om te vertrekken. Eerst wat discussiëren over wie wat zal doen want er zitten intussen een paar zieken tussen. Het was dan ook sinds gisterennacht buiten aan het druipen, maar voor zo ver ik weet heeft de Passage de Balzac daar weinig mee te maken.  Stijn, Geert en ik besluiten om verder te gaan werken in de Bure. Samen dalen we weer af om vast te stellen dat de sifon nog steeds goed leeg staat. Perfect. Vanaf de Passage de Balzac beginnen Stijn en Geert met topograferen tot op het tot nu toe verst door ons bekende terrein. Ikzelf besluit om terwijl zij topograferen ineens verder door te trekken om wat voorbereidend werk te doen aan de nieuwe werkplek. Niet veel later ben ik klaar, wanneer Stijn en Geert perfect getimed toekomen om mij verder te helpen. We zetten een 6-tal picures en krijgen zo zicht op een nieuwe passage. De magerste van de groep (ikzelf) probeert om af te dalen in de pas gemaakte gang, maar zelfs ik blijk niet mager genoeg te zijn om een doortocht te kunnen maken. Op het einde van de werkdag vinden we dus een zeer hoopvolle gang, waar zeker iets achter verstopt zit. Helaas moeten we terug naar boven trekken, want er is toch nog te veel werk aan de winkel.

Halloween te Han

De voorbije 2 dagen hebben we de S1 van de Chantoir de Bure nogmaals leeggepompt. Je kon al in een vorig verslag lezen over deze werkzaamheden. Na 2 uur pompen was de sifon opnieuw leeg. Het doel van deze onderneming is; om een klein spleetje nabij de sifon amont open te maken. Deze 'regard' kreeg van Stijn een -openmaakscore- van 9/10. Na wat timmer- en schepwerk is dan een tunneltje ontstaan van 2 meter lang, en ineens breed genoeg om er comfortabel te passeren. Eenmaal Stijn het vervolg kan gadeslaan hoor ik (Geert) een goedkeurend gegrom, en daarna 'Ik zeg nog niets, kom maar af...' Even later staan we met z'n twee in het ingangsportaal dat toegang geeft tot een ruime en mooi gedecoreerde zaal. We vervolgen onze ontdekkingstocht op rechts, en ontdekken er nog meer van dat moois, gordijnen, spagettis, excentrieken,... echter op de grond een slijktapijt. Waarschijnlijk komt het vloerniveau overeen met de hoogwaterstand in de grot. In het tweede deel van de zaal een mooie grote centrale zuil, en even verder loopt het dood, jammer... We verkennen nog enkele zijgangen, maar finaal vinden we het vervolg in de bodem, echter nog niet penetrabel. De ontdekte zaal is de grootste ruimte in de grot, en geschat op 35m lang, tot 8m breed en tot 5m hoog. De Hal-Loweenzaal is heel fragiel, maar permanent beschermd door de onduikbare S1. Een topo van deze grot dringt zich nu wel op, maar de bestaande blijkt onvindbaar. Bij deze een oproep aan diegenen die een topo incl. S2, S3 en S4 zouden bezitten, graag even doorsturen.
G.

Rochefort forever

Op donderdag 21 augustus hebben Geert en Stijn een afspraak met Amaël en Gaëtan in de ‘Grotte de la Fosse aux Ours’ (FAO), in het kader van het Karag project. Het doel: de datalogger van de fluorimeter uitlezen, en het meettoestel reinigen.

Stijn en Amaël zijn vrijwilligers om de 'Mousse aux Chocolat' te doorworstelen en de fluorimeter, die in de zuidelijke rivier ligt, te reinigen. Het toestel wordt ervan verdacht niet goed te werken, omdat alle kleurtraceringen tot nu toe negatief waren. Resultaat: het toestel lag nog netjes in de stroming van de rivier, en het inwendige glasbuisje was lichtjes vuil.
Ondertussen heeft Gaëtan de meetgegevens uit de datalogger gehaald. Deze staat opgesteld in de ‘Galerie Champagne’, ver buiten de cruezone, die hier wel 15 meter hoog is.

Na analyse van alle meetgegevens is het verdikt dat het toestel prima werkt, en dat er waarempel niets gemeten is van al de kleurstof. De vraag blijft dus: waar komt in hemelsnaam al dit water vandaan, en het is echt geen klein debiet. De conductiviteitsmeting van het water geeft aan dat de geleidbaarheid klein is, en dit zou erop wijzen dat het water niet lang onder de grond heeft vertoefd. We gokken er nu op dat het water afkomstig is van pertes in de bedding van de Lomme, tussen Jemelle en Rochefort, dus even stroomopwaarts de ‘Nou Maulin’. Toch leuk dat niet alle geheimen direct worden ontraadseld.
Amaël doet nog een kleurproef met rhodamine vanuit de zuidelijke rivier, dit is de eerste maal. De verbinding met FAO-Echo Beach en de resurgentie van Eprave staan echter vast.

Data downloaden

Nog een kleurproefje

Stijn en Amaël hebben gezien dat het water in de zuidelijke rivier lichtjes troebel is. De vraag is nu of we deze troebelheid ook zouden terugvinden in de rivier van de Lorette-grot? (kleurproeven hebben uitgewezen dat het water van de ‘Lorette’ niet in de FAO terechtkomt). Dus toch maar eens gaan zien in de Lorette. Voor Geert en Stijn is het hun eerste bezoek aan de toeristengrot. Wat opvalt zijn de blokken, blokken en nog eens blokken, en het enorme volume van de Sabbatzaal. Uiteindelijk zien we dan de rivier, ook met een mooi debiet, maar niet dezelfde troebelheid van in de FAO. Exit Lorette.

Na afscheid van A. & G. is de namiddag nog niet om, en we zijn benieuwd naar 'de toestand' van de ‘Chantoir de Bure’, dus daarheen. Tof! Er is geen water in de perte, want dit zou onze plannen voor de volgende twee dagen in de war sturen. We volgen nog even stroomopwaarts de droge bedding van het riviertje, en merken algauw een nieuwe perte die eveneens droog is, en dan nog een beetje verder waar het water nu wel verdwijnt, nl. vrij diffuus in de bedding. Als alles goed gaat zullen we dit water weer ontmoeten in de grot!

OK, de dag is nog niet om. Nog effe de résurgentie van dit stroompje gaan bekijken, de ‘Ry d'Herwagne’ in de vallei van Enfaule. Deze maal heel helder water en heel wat meer debiet dan bij een vorig bezoek. Lijkt nu prima om een duikpoging te wagen. Het systeem is al door meerdere duikers bezocht en Nico schreef er een artikel over.

Op vrijdag 22 augustus zijn de grote werken gepland: leegpompen van de sifon S1 van de ‘Chantoir de Bure’. Deze chantoir werd geëxploreerd, maar de werken zijn stilgevallen na het overlijden (heeft niets te maken met deze explo) van één van de exploratoren.
De S1 wordt onduikbaar geacht: 'het loopt flauw naar beneden over een 5-tal meter en dan steil omhoog tussen losse blokken'. De sifon is de eerste maal leeg gepompt en het water werd er dan gestockeerd in BigBags. Niemand kan nog juist zeggen hoeveel water er in de sifon zit. Nu ligt er een buis door de sifon, om het water stroomafwaarts te lozen. Deze buis hadden we bij een vorig bezoek al eens getest, en blijkt niet verstopt te zijn, hopen maar ... .

Dus: drie man sterke ploeg (het minimum). We hebben een stroomgroep bij, een dompelpomp, de nodige aansluitdarmen en een hele serie verlengkabels. De juiste lengte kennen we niet, we hebben nagelaten om de oude topo te vinden (topo atlas). Overigens, de nieuwe topo blijkt helemaal verloren te zijn gegaan ... !?
OK, dus kabels leggen, Dirk, Stijn en Geert. Nadat we de eerste 75 meter leggen komen we tot de vaststelling dat alle kabels achterstevoren liggen (hmm ... die ingenieurs ...). Dus alle kabels omdraaien en dan nog eens 50 meter erbij. Dus 125 meter is juist goed van buiten de chantoir tot aan de S1. Buiten leggen we dan nog eens een 50-meterkabel tot aan de generator en 50 meter tot de auto, alwaar we een 220V intercom opstellen (en ook één aan de S1). Eénmaal we stroom hebben kunnen we dus communiceren tussen auto en S1, leuke vondst geert ..., ondertussen is Stijn bij de pomp en zuigen maar. Het gaat vlot, we hebben de sifon geschat op 2m³... dat gaat dan max. een uur duren ... echter eer de sifon leeg is duurt het 2 uur en 5 minuten. Dus in totaal een 5-tal m³ water.
En daar heb je dan de lege sifon ..., nog wat blokken ruimen, en flop Stijn is erdoor ... kom maar af alles ok, flop ... , flop ... de andere twee volgen. Leuk, ruime gang post sifon, nog wat attributen van onze voorgangers, duikgordel, lood, granny, ... .

OK, alles opruimen, Dirk moet nog naar Villers le Gambon. Als Dirk haast heeft is hij op z'n best, hij sleurt er in geen tijd alle kabels alleen uit, ... hmm ... die vragen we de volgende keer nog eens mee ;-) .

De namiddag is nu gevorderd, en het succes verdient een apperootje. Morgen verder zien.
Afscheid van Dirk en Rosita.

Zie de rolkei

Na de S1

Intercom grot - oppervlak

‘s Avonds in de refuge nog een leuke babbel gehad met Marc Jasinsky, ok, we komen morgen eens zien naar de onderwaterarcheologen.

Dus zaterdag 23 augustus eerst naar de Trou de Han gaan zien. Goed uitgerust ... allen vrijwilligers ... minutieus werkje ... ok, zeer goed, maar wij gaan vandaag nog even voor het grove werk.
Dus Stijn en Geert naar de Bure. Een klein beetje water bijgekomen in de S1, waarschijnlijk ontwatering van het slijk en de stenen uit de sifon. De ganse helling aan de uitgang van de S1 gekuist, een kubieke meter stenen of zo, zeer mooi ... of het helpt voor de toekomst weten we niet. De buis ook wat beter gelegd en verankerd.

Dan explo na de sifon: mooie gallerij, rechts een stromend riviertje dat al snel in de S2 uitkomt. Stroomop, via een dalende gang, kom je bij de sifon amont, mooi gelegen in een ondiep meertje. Stijn waagt zich naar de overkant en beklimt er een kleihelling en begint er een nieuw graafproject. Immer enthousiaste Stijn heeft er een 'regards' gevonden, nog een beetje graafwerk, maar het zal voor een andere keer zijn, want we willen op tijd naar huis.

To be continued …