FAO langer en dieper

De nieuwe accomodatie aan Rond du Roi viel in de smaak.

Het was geleden van 2013 dat we nog eens een vervolg hebben kunnen ontdekken in de Fosse-aux-Ours grot (FAO). Onderwater daarentegen werd in 2014, in de ‘Rioolrivier’ van de Hotel nog een verlenging gemaakt met een open einde. Maar in 2018 kantelde het tij. Nu, we moeten ook niet te uitbundig worden, het gaat om ongeveer 30m ontwikkeling, in één van de meest extreme omstandigheden in de grot. De exploratie van de FAO loopt op z’n einde, en we zouden graag de laatste vraagtekens op de topo willen wegwerken vooraleer we een allesomvattende publicatie maken.

Wat vooraf ging: In een schouwtje, achteraan in het stroomopwaartse deel van de ondergrondse Lomme, raakt een koevoet klem bij een desobstructie. Het mogelijke vervolg kan uiteraard niet ingeschat worden. Een jaar later kon de stakkerd bevrijd worden en kan een kruis over het schouwtje getrokken worden.  Achteraan de grot zijn er geen evidentie passages meer in de Lomme. Iets meer stroomaf vinden we opnieuw de uitnodigende wind terug die de blokken heeft droog geblazen. Het is Tom die een mogelijkheid in het plafond spot. Twee passages laten zich forceren met de koevoet, een derde en een vierde versmalling verlangen iets meer aandacht. Op het eerste moment iets wat we echt ontzagen, je moet weten dat we daar in een blokkenstort rondploeteren, bedekt met dikke lagen slijk. Maar het was de ijskoude, snoeiharde wind die ons over de streep trok. Dit moet wel een passage zijn dachten we. Uiteindelijk zijn we kunnen stijgen tot boven de hoogwaterlijn, een 14tal meter ongeveer, waar er helaas geen evident vervolg meer te vinden was. Einde exploratie dus. Oef, kwam eerlijk gezegd ook in ons op. Nu nog een topograaf aanduiden, maar een vlugge blik op het systeem zegt ons dat dit wel eens te linken valt aan de Trou en Formation, of de TEF. Een zeer onstabiele grot onderaan de doline van de FAO. Een opening tussen blokken, waar het het jaar door berekoud is door de vele wind.

Onder water zijn er in de FAO tot op vandaag nog enkele vraagtekens. Eén daarvan is in de ‘Rioolrivier’, geschikt voor mensen met het betere immuunsysteem... Het ander is iets voor de goede zwemmers onder ons, namelijk stroomaf na de samenvloeiing van de Wamme en de Lomme. Deze sifon is éénmaal gedoken in 2011, -12m en 23m ver.

Na de uitzonderlijke droogte die we achter de rug hebben leek het ons een uitgelezen moment voor een nieuwe poging. 

Maar bij het zien van het vertrek van deze sifon vraagt een mens zich toch af of het wel zinvol is. Er zijn voorlopig geen beelden, maar je moet je een sifon voorstellen van 2m diameter waar een stroomversnelling in loopt. Heel intimiderend. Nu, eerlijk, eenmaal onder water valt dat eigenlijk nogal mee. De sterke stroming zit vooral aan het oppervlak. Tot aan de rand, 12m ver gaat vrij vlot, daarna is er een diaklaze die schuin afloopt. Het is hier dat de stroming geen genade kent. Het gaat sterk neerwaarts met een hoorbare kracht. Het speleotouw waar ik me aan naar boven gehesen heb is mooi gefixeerd, en zou normaal gezien een tijdje stand moeten kunnen houden. Er is afgeklokt op 30m, -15m. Wil je hier verder afdalen is een speleotouw als duiklijn de enige goeie keuze. Zeker is dat de grot nog dieper gaat. Wie weet komt er ooit een nieuwe poging wanneer we hier een mediterraans klimaat hebben...

7 jaar sifon

Explo engagé

We hebben het werk in Tahaux hervat. Tegen het einde van de vorige sessie hadden we zicht gekregen op een mogelijk vervolg. Het leek op een cadeautje, ideaal om te consumeren tijdens de cadeautjesperiode  bij uitstek. De temperaturen onder nul  moesten we er helaas bij nemen, maar los daarvan kampte ik met buikkrampen, gevangen in een neopreen is dit geen te beste combinatie, de grot bleef gespaard, maar meer details ga ik nu niet verkondigen…

Het werk schoot lekker op, maar de beloning was niet in verhouding met het engagement. Smalle passages tussen slijkerige en vaak onstabiele blokken, de meeste speleologen worden daar niet wild van. Maar toch, er is luchtcirculatie en onderaan stroomt de heldere rivier tussen verschillende openingen. De grot is hiermee zeker  10m langer geworden. 

Tahaux

Net voor het vallen van de avond zijn we naar het aquaduct in On gaan zien. Er waren daarmee wat problemen gerezen tijdens de voorjaarscrue’s. Nu is die weer operationeel, maar er zijn geen aanpassingen aan de structuur gebeurd. Rest mij de vraag hoe lang het zal duren vooraleer de boel weer gaat verstoppen door een hapering van hout of dergelijke aan die dwarsbalken.

Aquaduct van On

Na een rustig verblijf (3pers) in de gite van Han zijn we nog eens in de FAO getrokken. Voor mij was dit al veel te lang geleden. Zo hebben we verschillende zaken herbekeken. Onder meer een schouw in de buurt van Echo Beach. Ook hebben we een broche bijgeplaatst op de looplijn, op vraag van Kris. 

Maar een waardige afsluiter kwam er onder de vorm van blokken, slijk en water in het stroomopwaartse gedeelte van de ondergrondse Lomme. Het is de eerste maal dat we hier komen werken met overtuigende middelen. Uiteindelijk staat daar veel wind, zo veel dat je het er snel koud krijgt. Datzelfde fenomeen speelt zich af in de bovenliggende grot, namelijk de Trou En Formation. Waarschijnlijk een acccumulatie van koude in een blokkenstort. Maar, toch hebben we zicht gekregen, in een schouwtje, met enkele mogelijkheden. De desobstructie werd abrupt afgebroken omdat de koevoet gegrepen werd door een vallend blok. Deze wacht nu op versterking van z’n grotere broer.

En om het helemaal af te leren werd nog 14 kg lood uit de Muret naar buiten gesleurd. We zijn dan ook niet meer van plan om hier nog  met droogpak te duiken.

Stijn

Winters zicht op de Wamme

Dagje FAO

Zoals afgesproken kom ik Geert en Stijn tegen op de parking aan de FAO. De planning wordt al een beetje gewijzigd, eerst gaan we de pertes en de kanalisering van de Wamme bekijken om een idee te krijgen van het debiet dat mogelijks door de aval siphon van de FAO stroomt.
Al het water gaat door het kanaaltje, we volgen dit tot aan de herstelling. Vermits deze verstopt zit stroomt hier al het water toch in de originele bedding van de Wamme en zullen er dus ook wel enkele pertes gevoed worden. Na een klein desop werkje stroomt alles weer door het kanaal. Niet voor ver, net achter de herstelling komt er over een afstand van 4 meter water over de kanaalwand. Vanaf hier stroomt er door de gehele rivier wel wat water maar het grootste aandeel zit wel in het kanaal.
Een 2e perte die we hoopten te vinden heeft ons enkel een mooie boswandeling opgeleverd...

Dan maar afzakken naar de FAO om het debiet aan de aval siphon te zien. Al gauw leer ik dat Geert echt wel elke steen weet liggen of mogelijks was hij ingesmeerd met vaseline. Ook komen al grappen makend de "regels" van het Duo Stijn en Geert op de proppen: je mag altijd met alles en iedereen lachen, grapjes maken of de spot drijven, tenzij er wordt geplopt. Dat lijkt me maar meer dan logisch. Al snel komen we aan het lac. Stijn en ik gaan hier samen eens kijken naar het debiet van de siphon, Geert heeft geen neopreen bij en kan niet mee in het koude water. Met de uitroep "Lets get naked" geeft Stijn het startschot om ons om te kleden (oef, ik dacht even te begrijpen waarom Geert zich niet wilde omkleden) . Mooi helder water, de siphon amont nodigt echt uit om te duiken, dit is voor een volgende keer. Ook de hoeveelheid water dat hier bij elkaar stroomt is echt de moeite!
Aval, hiervoor zijn we gekomen, Stijn legt uit op welke manier er momenteel gedoken is en we bespreken de verbetering van het equipement voor de duiker en zijn porteurs. Amai er staat echt wel veel stroming, geen sinecure om hier met een hogere waterstand aan te beginnen, hier kan je enkel duiken bij echt laag water en goede omstandigheden. 2 spits later is het tijd om het verbeterde equipement achter te laten en weer bij Geert te gaan. Na kort overleg is iedereen het eens dat een knopentouw makkelijker zal zijn om het meer uit te komen. Vermits Geert GEEN brevet A heeft mag hij uiteraard de knopen niet maken ;-) de knopen maken de toegang en de passage merkelijk makkelijker. Het werkje zit erop, enkel nog het verwijderen van oude touwen etc om de grot proper te maken en hop, op weg naar de uitgang. Hier eindigen we met het proper schrapen van 2  passages, dit alles zal Geert in de toekomst nog vlotter maken...
Papaspeleo

PS: De exploraties in de FAO staan op een (zeer) laag pitje, enkel een nieuwe duikcampagne is in de maak, maar dit is wellicht iets voor volgend jaar. Deze tocht was dan ook tegelijk de afsluiting van de droge explo.
Sans Brevet

Het verstopte aquaduct

Rochefort forever

Op donderdag 21 augustus hebben Geert en Stijn een afspraak met Amaël en Gaëtan in de ‘Grotte de la Fosse aux Ours’ (FAO), in het kader van het Karag project. Het doel: de datalogger van de fluorimeter uitlezen, en het meettoestel reinigen.

Stijn en Amaël zijn vrijwilligers om de 'Mousse aux Chocolat' te doorworstelen en de fluorimeter, die in de zuidelijke rivier ligt, te reinigen. Het toestel wordt ervan verdacht niet goed te werken, omdat alle kleurtraceringen tot nu toe negatief waren. Resultaat: het toestel lag nog netjes in de stroming van de rivier, en het inwendige glasbuisje was lichtjes vuil.
Ondertussen heeft Gaëtan de meetgegevens uit de datalogger gehaald. Deze staat opgesteld in de ‘Galerie Champagne’, ver buiten de cruezone, die hier wel 15 meter hoog is.

Na analyse van alle meetgegevens is het verdikt dat het toestel prima werkt, en dat er waarempel niets gemeten is van al de kleurstof. De vraag blijft dus: waar komt in hemelsnaam al dit water vandaan, en het is echt geen klein debiet. De conductiviteitsmeting van het water geeft aan dat de geleidbaarheid klein is, en dit zou erop wijzen dat het water niet lang onder de grond heeft vertoefd. We gokken er nu op dat het water afkomstig is van pertes in de bedding van de Lomme, tussen Jemelle en Rochefort, dus even stroomopwaarts de ‘Nou Maulin’. Toch leuk dat niet alle geheimen direct worden ontraadseld.
Amaël doet nog een kleurproef met rhodamine vanuit de zuidelijke rivier, dit is de eerste maal. De verbinding met FAO-Echo Beach en de resurgentie van Eprave staan echter vast.

Data downloaden

Nog een kleurproefje

Stijn en Amaël hebben gezien dat het water in de zuidelijke rivier lichtjes troebel is. De vraag is nu of we deze troebelheid ook zouden terugvinden in de rivier van de Lorette-grot? (kleurproeven hebben uitgewezen dat het water van de ‘Lorette’ niet in de FAO terechtkomt). Dus toch maar eens gaan zien in de Lorette. Voor Geert en Stijn is het hun eerste bezoek aan de toeristengrot. Wat opvalt zijn de blokken, blokken en nog eens blokken, en het enorme volume van de Sabbatzaal. Uiteindelijk zien we dan de rivier, ook met een mooi debiet, maar niet dezelfde troebelheid van in de FAO. Exit Lorette.

Na afscheid van A. & G. is de namiddag nog niet om, en we zijn benieuwd naar 'de toestand' van de ‘Chantoir de Bure’, dus daarheen. Tof! Er is geen water in de perte, want dit zou onze plannen voor de volgende twee dagen in de war sturen. We volgen nog even stroomopwaarts de droge bedding van het riviertje, en merken algauw een nieuwe perte die eveneens droog is, en dan nog een beetje verder waar het water nu wel verdwijnt, nl. vrij diffuus in de bedding. Als alles goed gaat zullen we dit water weer ontmoeten in de grot!

OK, de dag is nog niet om. Nog effe de résurgentie van dit stroompje gaan bekijken, de ‘Ry d'Herwagne’ in de vallei van Enfaule. Deze maal heel helder water en heel wat meer debiet dan bij een vorig bezoek. Lijkt nu prima om een duikpoging te wagen. Het systeem is al door meerdere duikers bezocht en Nico schreef er een artikel over.

Op vrijdag 22 augustus zijn de grote werken gepland: leegpompen van de sifon S1 van de ‘Chantoir de Bure’. Deze chantoir werd geëxploreerd, maar de werken zijn stilgevallen na het overlijden (heeft niets te maken met deze explo) van één van de exploratoren.
De S1 wordt onduikbaar geacht: 'het loopt flauw naar beneden over een 5-tal meter en dan steil omhoog tussen losse blokken'. De sifon is de eerste maal leeg gepompt en het water werd er dan gestockeerd in BigBags. Niemand kan nog juist zeggen hoeveel water er in de sifon zit. Nu ligt er een buis door de sifon, om het water stroomafwaarts te lozen. Deze buis hadden we bij een vorig bezoek al eens getest, en blijkt niet verstopt te zijn, hopen maar ... .

Dus: drie man sterke ploeg (het minimum). We hebben een stroomgroep bij, een dompelpomp, de nodige aansluitdarmen en een hele serie verlengkabels. De juiste lengte kennen we niet, we hebben nagelaten om de oude topo te vinden (topo atlas). Overigens, de nieuwe topo blijkt helemaal verloren te zijn gegaan ... !?
OK, dus kabels leggen, Dirk, Stijn en Geert. Nadat we de eerste 75 meter leggen komen we tot de vaststelling dat alle kabels achterstevoren liggen (hmm ... die ingenieurs ...). Dus alle kabels omdraaien en dan nog eens 50 meter erbij. Dus 125 meter is juist goed van buiten de chantoir tot aan de S1. Buiten leggen we dan nog eens een 50-meterkabel tot aan de generator en 50 meter tot de auto, alwaar we een 220V intercom opstellen (en ook één aan de S1). Eénmaal we stroom hebben kunnen we dus communiceren tussen auto en S1, leuke vondst geert ..., ondertussen is Stijn bij de pomp en zuigen maar. Het gaat vlot, we hebben de sifon geschat op 2m³... dat gaat dan max. een uur duren ... echter eer de sifon leeg is duurt het 2 uur en 5 minuten. Dus in totaal een 5-tal m³ water.
En daar heb je dan de lege sifon ..., nog wat blokken ruimen, en flop Stijn is erdoor ... kom maar af alles ok, flop ... , flop ... de andere twee volgen. Leuk, ruime gang post sifon, nog wat attributen van onze voorgangers, duikgordel, lood, granny, ... .

OK, alles opruimen, Dirk moet nog naar Villers le Gambon. Als Dirk haast heeft is hij op z'n best, hij sleurt er in geen tijd alle kabels alleen uit, ... hmm ... die vragen we de volgende keer nog eens mee ;-) .

De namiddag is nu gevorderd, en het succes verdient een apperootje. Morgen verder zien.
Afscheid van Dirk en Rosita.

Zie de rolkei

Na de S1

Intercom grot - oppervlak

‘s Avonds in de refuge nog een leuke babbel gehad met Marc Jasinsky, ok, we komen morgen eens zien naar de onderwaterarcheologen.

Dus zaterdag 23 augustus eerst naar de Trou de Han gaan zien. Goed uitgerust ... allen vrijwilligers ... minutieus werkje ... ok, zeer goed, maar wij gaan vandaag nog even voor het grove werk.
Dus Stijn en Geert naar de Bure. Een klein beetje water bijgekomen in de S1, waarschijnlijk ontwatering van het slijk en de stenen uit de sifon. De ganse helling aan de uitgang van de S1 gekuist, een kubieke meter stenen of zo, zeer mooi ... of het helpt voor de toekomst weten we niet. De buis ook wat beter gelegd en verankerd.

Dan explo na de sifon: mooie gallerij, rechts een stromend riviertje dat al snel in de S2 uitkomt. Stroomop, via een dalende gang, kom je bij de sifon amont, mooi gelegen in een ondiep meertje. Stijn waagt zich naar de overkant en beklimt er een kleihelling en begint er een nieuw graafproject. Immer enthousiaste Stijn heeft er een 'regards' gevonden, nog een beetje graafwerk, maar het zal voor een andere keer zijn, want we willen op tijd naar huis.

To be continued …

2 ardennenweekends

Tijdens een rondleiding in de FAO van de club 'Sans Ciel' werd van de gelegenheid gebruik gemaakt om een waterstaal te nemen in de zuidelijke rivier. Dit staal moet ons helpen uitsluitsel te geven van waar dit water afkomstig is.

Hetzelfde moment was er een ploeg actief in de 'Ascenceur Secret'. Ondanks het vele werk werden we niet veel wijzer in die schouw vol 'prut'. De dag werd bol gewerkt in een nieuwe, veelbelovende spleet die ondertussen 6m lang is en al veel van onze beste pijlen gevergd heeft.

De volgende dag werd gestart met een tweede bezoek aan een mooie chantoir die klaarblijkelijk in de vergetelheid is geraakt. We raakten getriggerd door een korte maar pittige sifon met daarachter mogelijkheden. Er werden enkele voorzichtige metingen gedaan om ons voor te bereiden op wat komen zal.
Daarna zijn we de ploeg gaan versterken die schuil hield in een aanzuigende spleet vol verwachtingen...

Het tweede weekend stond in teken van het ondergronds duiken. Cascade was als enige vertegenwoordigd op een duikdag die uitging van de VVS werkgroep grotduiken. Die werd op gang getrokken door een uiteenzetting over 'lijnprotocol'. Daarna zijn we gezamenlijk onder water gegaan in de groeve Warnant 1. Voor sommigen van ons hun eerste ondergrondse duik. De dag werd verder gevuld met een bezoek aan de bronnen van de Burnot en een afdaling in de put van de Warnant 1, boven water weliswaar. Na overheerlijk BBQ'n en kamperen werd de groeve van Denee gedoken en goed bevonden. Na nog een prospectieduik in een open carriere werd nog een bezoekje gebracht aan de Tunnel de Godardville, die best wel enkele schatten heeft.

 

Rochefortwerken

Twee werkplaatsen die vorig WE onze aandacht kregen. Een duik in de rivier van de Trou de l'Hôtel, en ons graafproject in de ascenseur van de FAO. Enkele lijnen tekst...

Duik 6 rioolrivier:
47 minuten, -13m. > 15 nieuwe meter.
De totale sifon is nu 65m lang, en volledig opgemeten. Maximale diepte: -13m
Einde op niets in een stijgende, iets smallere gang met rolkeien.
Gevaar voor verschuivingen en blokage. Herzien (voelen).
De topo toont aan dat de rivier pal onder de parking van de auberge loopt.

 FAO Ascenceur:
Opnieuw 1m verder in waarschijnlijk ons meest ambitieuze graafproject in de FAO. We hopen langs deze weg de grote rivieren terug te vinden verder stroomop. De wind toont ons de weg, maar die lijkt nu uit een wand vol snot te komen. Erg hoopvol is het dus niet, in de nu zeker 15m lange tunnel.

Duik 5 in de rioolrivier

De rioolrivier maakt deel uit van het systeem FAO. Mogelijks gaat het om een aparte tak, hoogstwaarschijnlijk om een overloop van de hoofdrivieren. Hopelijk krijgen we binnenkort meer duidelijkheid dankzij het KARAG project. Het debiet is eerder aan de lage kant, wat de verkenning zeker niet gemakkelijk maakt. Wat ons eigenlijk het meeste stoort is dat deze rivier als riolering gebruikt wordt. Veel hangt dus af van het rioleringsnet van Rochefort...
Deze keer leek het gunstig, mede door de tijdelijke sluiting van de Auberge, die waarschijnlijk een rechtstreekse afwatering heeft in de ondergrond. Het is echter een race tegen de tijd, want de 28e deze maand is er een heropening gepland:-((.
Aan het werk dus. Via de Trou Muret tot aan de 'mise à l'eau', waar vorige keer de hoofdlijn werd teruggevonden op -6m, afkomstig van de Trou de l'Hôtel. Na deze verbinding werd ook het vervolg van de lijn verbeterd met tal van piketten.
Algemeen gezien is ook dit een ruime tunnel met een zachte bodem. De maximale diepte is -12m, wat naast de sifon aval, het diepste punt van de hele systeem is. Er werd 10m nieuwe lijn uitgerold. Dat brengt het totaal vanaf de Trou de l'Hôtel op bijna 50m sifon, met einde op niets! Betekent dat dit voorlopig de langste sifon is in de FAO. Tijdens de terugweg krijg je de kans enkele meters te controleren, verder gebeurt alles op de tast. De topo laat nog op zich wachten, gezien de metingen, laat ons zeggen: 'van mindere kwaliteit' zijn.
Wel is zeker dat de rivier noordwaarts gaat, wat z'n grillige karakter nogmaals benadrukt.

Diezelfde dag werd ook een duik gemaakt in de Grotte du Thier des Falises. Dit stilstaande meer werd door Serge Cuvelier in '87 gedoken en opgemeten. Op -10m kon ik eveneens geen vervolg voelen, laat staan zien.
S.

Trou du Muret, Sifon2

Grotte du Thier des Falises

Bearing: 60° northeast

Sessie 4 in de veelbelovende spleet in de FAO was er één met 1,5 m graafwerken en een cadeautje van 1,5m. Uiteraard heeft het gebruikelijke duo eerst ettelijke bakken puin versast. Enkele verbredingswerken waren nodig om gemakkelijk te werken en de zwaarste joekels uit de weg te ruimen. Het resultaat is nu een 10 meter lange barst, richting NO. Met twee man deze spleet verder leeghalen is vrijwel onbegonnen werk. Hierbij doe ik een warme oproep aan iedereen om een handje toe steken.
Bijzonder is ook de verandering van windrichting. We zaten steeds de wind achterna en nu hebben we de wind op kop. Dit valt te linken aan de temperatuursverandering buiten, de wisselwerking van de Trou en Formation onderaan in de doline van de Fosse-Aux-Ours en de boveningang, die nu als een schouw fungeert.

Op koningsdag geen slavenarbeid.
We hebben de hoogste regionen opgezocht in het blubberparadijs van de Lomme. De rivier was nog maar net bekomen van z’n eerste wintercrue. Boven de hoogwaterstand zit een vrij groot volume, de Abîme genaamd. We dachten die te linken aan de FAO2, een mini grotje, door ons geschapen. De recentste topo deed echter vermoeden dat de top van deze blokkenzaal misschien te verbinden valt met de ingangszone van de FAO. Het resultaat bleef uit, dus zijn we van onderuit op verkenning gegaan. Eerst tot op een gemakkelijk te bereiken plateau, daarna via een traversee naar een venster. Naast enkele vertrekjes en een mini zaaltje is het verdict: geen mogelijk vervolg. Het plafond van de zaal lijkt enkel te bestaan uit samengekoekte blokken. Deze dodelijke mikado laten we liever verder slapen. De abîme is dan ook volledig gevormd in de instortingszone van de doline. Enig opkuiswerk van grote, wankele blokken konden we later 15 meter lager terugvinden. Spectaculair om blokken van 100kg en meer als een pingpongbal naar beneden te zien vallen...

Geen foto, maar wel een tekening met enige artistieke vrijheid.

'Artistieke' coupe van de abîme

Project KARAG van start

In de ondergrondse Lomme ligt de komende vier jaar een permanente fluorimeter, samen met een datalogger en een batterij om dit toestel een half jaar van elektriciteit te voorzien. Het toestel werd er zaterdag geplaatst door de Université de Namur in het kader van het project KARAG. Namens de universiteit waren professor Vincent Hallet, doctorandus Amaël Poulain en technicus Gaëtan Rochez aanwezig. Kris zorgde voor de begeleiding naar het water, met Stijn en Geert als bijkomende sherpa's tot aan de 'vestiaire' in de Galerie Champagne.

Het project KARAG is een groot opgevat onderzoek waarbij de Université de Namur de ondergrondse watertafel tussen Jemelle en Eprave wil onderzoeken. De voornaamste bron van gegevens over die watertafel is de Lomme en dan vooral haar ondergrondse tak. Hiertoe plaatst de universiteit meettoestellen in alle verdwijnpunten, resurgenties en andere plaatsen die met de onderaardse rivier in verbinding staan. Ook een meetstation in de rivieren van de Fosse aux Ours kon dan ook niet ontbreken. Deze grot is tot op heden immers de enige op het ondergrondse traject van de Lomme waar men de rivier in zijn volle glorie kan zien stromen. Het project KARAG doet grosso modo hetzelfde als de eerste kleurproeven van honderd jaar geleden, alleen heel wat meer verfijnd. Zo registreren de toestellen niet alleen de doortocht van een kleurstof, maar ze meten ook de hoogte van het water bij crue, de elektrische geleidbaarheid (indicatie voor de oorsprong van het water) en de temperatuur, dit alles in relatie met de tijd. Op die manier kan men onder meer te weten komen of er zich tussen twee meetpunten een uitgestrekte ondergrondse watertafel bevindt, dan wel of de rivier zich in een koker naar het volgende meetpunt haast.

Wie ooit eens een bezoek aan de ondergrondse Lomme heeft gebracht, weet echter dat dit deel van de grot bijzonder onprettig is voor zowel mens als materiaal. Bij crue kan het water immers tot zestien meter stijgen, waardoor alles er bedekt is met grote hoeveelheden modder. Voor het project KARAG wil men minstens twee keer per jaar de grot in. De garantie op acht bezoeken aan deze 'mousse au chocolat' was echter zowel bij ons als bij de mensen van de unief een weinig aanlokkelijk perspectief. Om het onderzoek voor iedereen wat haalbaarder te maken, besloot de unief daarom om in de onderaardse Lomme een permanente fluorimeter te hangen, op het gevaar af dat het ding door de modder verstopt raakt.

Zwaar geladen met zeven kitzakken voor zes man, trokken we de grot in. De grootste spullen - waaronder een haspel met 100 meter kabel - konden enkel in een volumineuze sherpazak een plaats vinden. Alleen zijn sommige plaatsen in de Fosse aux Ours niet meteen geschikt voor zo'n dikke zak. Uiteindelijk raakte alles zonder veel problemen ter plekke. De fluorimeter werd opgehangen in een plaats met veel stroming en de kabel werd buiten de route van passerende speleo's in een acht meter diepe put gekieperd, die rechtstreeks toegang geeft tot de rivier. Beneden werd de kabel in het slijk begraven, dit om te vermijden dat de eerste crue hem naar de bron van Eprave spoelt. De datalogger met de batterij werden dan weer in een fossiel gedeelte van de grot geplaatst, waar ze in de toekomst makkelijk kan worden afgelezen. Even was het spannend toen de datalogger de fluorimeter niet leek te vinden, maar na een 'reset' en een aantal schietgebedjes door Gaëtan ging het toestel vooralsnog aan de praat. We zijn alvast benieuwd naar de eerste resultaten, want ook wij willen eindelijk wetenschappelijke zekerheid vanwaar het water in de twee of zelfs drie rivieren van het Systeem van de Fosse aux Ours komt.

Kris

Gaëtan checkt te datalogger

-------------------------------

Ondertussen zijn Stijn en Geert verder gaan exploreren in de ascenseur. We hebben er al een rondgang kunnen ontdekken naar de galerie Champagne. Momenteel focussen we ons op een spleet die richting noord gaat. We hebben er ondertussen 3 dagen gewerkt en we zijn een 10-tal meter opgeschoten. Het blijft hard labeur, die stenen ruimen, volgende maal moeten we wel met 3 of 4 man zijn om alles vlot te laten verlopen. Er waait een goede wind door de spleet en we gaan een richting uit die 'onbekend' is... we dromen alweer...
De topo van de Grotte FAO is ondertussen de 2km gepasseerd. Het ganse systeem FAO ongeveer 2,5km.

Geert

50 ans SC Rochefortois

Na een snelle rondleiding (voor onze gasten stond er namelijk nog een ander bezoek op de agenda) van een 3-tal groepen in de FAO konden we verder werken aan de explo onderaan de Ascenceur. Daar waar we nog enkele meter vervolg konden zien zijn we eerst beginnen rommelen. Waarempel, daarachter een dalend zaaltje met concreties. Heel wat puin werd losgewrikt om veilig te kunnen afdalen. Onderaan zit een opening tussen aaneengekoekte kalk, wind is aanwezig, maar de richting verlangt eerst naar een topo van het geheel. Veel werk verrichten, om tenslotte uit te komen in een bekend stuk van de grot is niet de bedoeling.
Gelukkig zijn er ook alternatieven in een op het eerste zicht gunstige richting (N).

s'Avonds waren we van de partij op het feest van SC Rochefortios. Lekker eten, goed gezelschap en een perfecte organisatie!

Vooraleer we op zondag gingen 'randoneren' in Han hebben we de sifons in de Nou-Moulin topogewijs verbonden met de vaste punten van onze Nederlandse helden.
Er was ook nog een beetje tijd over om de verdwijnpunten van de Wamme in On te aanschouwen. Naar ons gevoel komt het overgrote deel van het ondergrondse water in de FAO regionen van hier af. Uitsluitsel lijkt er aan te komen nu enkele wetenschappers tal van proeven plannen.

Perte en aquaduct te On

Dan op naar Han. Reseau Sud. Heerlijk! De droom van elke speleoloog. Bedankt Rochefortiose en Co. De Salle de Pentecote bleek niet toegankelijk door een recente verschuiving. Marc Legros en ik zijn de situatie eens gaan bekijken. Vrij snel vonden we een shunt. Momenteel is ook die passage niet voor het grote publiek, maar het verzekert wel een terugkeer bij eventuele blokage van de andere. In de zaal, gemerkt met een steenmannetje en onderaan met een scotch. Er zou eens een 'kuisploeg' moeten langs gaan. Wij zijn alvast kandidaat.
S.

FAO topo, 'a never ending story'

Samen met de SC Les Fistuleuses en de SC Rochefortois werken we aan een topo-ensemble van het systeem Fosse aux Ours. Compleet is het nog niet, maar een eerste  overzicht is meer dan noodzakelijk dezer dagen (studie en publicatie). Er werden twee toposessies georganiseerd in de meest extreme regionen van de grot, zeg maar een hel voor de Distox, en sommige topografen...
Bij deze gelegenheid zijn er ook foto’s genomen van de samenvloeiing van de twee hoofdrivieren, 'Echo Beach' genaamd.
Wat we echter niet zagen aankomen was een première van een 25 tal meter! Op een plaats waar iedereen voorbij komt, werd een zwart gaatje gespot. Vijftien minuten later werd het een gat, en floep, we zijn geëindigd in een relatief grote ruimte met mogelijkheden. Er is hoop meer te vinden, temeer er al twee geventileerde werkplaatsen in de buurt zijn. Ook de richting van het réseau’tje staat ons geweldig aan; oost, richting Rochefort centrum, een blinde vlek op onze topo.

Na de inspanning was het tijd voor ontspanning en verbroedering in de carrière van Villers le Gambon met de club.
Onderweg zijn we nog op verkenning geweest in de vallei van de Hilan. Daar bleek de bron piepklein te zijn, en de dassen heer en meester over de grootste grot daar.

Op zondag hebben we de canyoningtechnieken van onder het stof gehaald. Eerst met dry-training in de groeve, en daarna the real thing in de ‘gloednieuwe’ afdaling van de Pille. Deze werd een jaar geleden door ons voorzien van broches, maar is sindsdien nooit bezocht geweest. Daar aangekomen waren we aangenaam verrast bij het zien van nieuwe, onbekende ankerpunten. Er heeft ook een grote opkuisactie van een boom plaatsgevonden, waardoor er nu een waterval is vrij gekomen. Mooi! Alle mogelijke technieken kunnen er nu ingeoefend worden, in een realistisch kader.

Stijn

Bezoekersdag FAO en meer...

Vorige zaterdag was er een bezoekersdag in de Fosse aux Ours. Onze collega's speleologen van 2 UBS clubs waren te gast in de FAO, en zoals gewoonlijk was iedereen na het bezoek danig in de wolken. Begeleiders Dirk en Kris konden alvast hun kennis frans wat oefenen.
Dezelfde dag zijn Stijn en Geert nog wat gaan topograferen in de Lomme souterraine-amont. We willen nu eindelijk de laatste stukjes optekenen zodat we de totale topo eens kunnen tekenen.

Op zondag gingen alweer twee ploegjes in de FAO-rivier. De ene hebben voor het eerst foto's gemaakt in een stuk van de ondergrondse rivier. In functie van de waterstand (gemiddeld) was deze nu net toegankelijk.
Een tweede ploegje is nog wat topogegevens gaan verzamelen in hetzelfde deel van de grot.

G.

Terug naar het verleden...

Onze activiteiten in Signy(F) liggen nu even stil, want de bronnen zijn te troebel om er te duiken. Minstens 2 weken droog weer is nodig om voldoende zichtbaarheid te hebben. We zitten echt wel op hete kolen om er verder te doen...

Vorige zaterdag hebben we een sprongetje gemaakt in het verleden. Jaren terug hebben we wat rondgehangen in Viroinval, en aangezien dit op weg ligt naar Signy (F - waar we nu regelmatig te gast zijn), hebben we opnieuw wat rondgekeken in deze vergeten sector.

In een grotje vinden we een mogelijk vervolg, en een snelle desob geeft een klein vervolg van een 5-tal meter kado. Een verdere explo lijkt echter uitgesloten, want de wel goed voelbare tocht komt er uit minuscule gaatjes. Dus we kramen op en begeven ons naar andere oorden.
Op naar 2 oude bekenden, Tom & Jerry. Dit zijn 2 grotjes waar we in het verleden wel een 10-tal sessies hebben doorgebracht. Met een koude (storm)wind op kop hebben we Tom over vele meters breder gemaakt, maar finaal is het slavenwerk en hebben we de werken stopgezet. Nu x jaar verder komen we nog eens poolshoogte nemen, en we komen al vlug tot hetzelfde besluit. Aan de luchtstromingen in de grotjes hebben we nooit kop noch staart gekregen, deze keer blaast Tom, een wind van 3°C!

De eerstkomende tijd  willen we ons concentreren op de topo van de Fosse aux Ours, zodat die eindelijk eens kan gepubliceerd worden.

G.

 

 

L'Homme souterraine !?

Nadat vorig najaar de duikers een derde ondergrondse rivier hebben ontdekt in de FAO, zijn we een speurtocht begonnen om een shunt te vinden naar dit deel van de grot. Ons doel was, om deze passage vorige winter voor mekaar te krijgen, maar het heeft uiteindelijk ook de lente gekost. Maar de passage is nu realiteit!

In vorig blogbericht kon je al lezen dat het maken van de shunt slechts 'een formaliteit' meer was, maar nu staan we daadwerkelijk beneden, met de voeten in de rivier dus!

Maandag en dinsdag was het exploteam (Stijn, Geert) in de weer om de shunt te vervolledigen. Uiteindelijk hebben we nog wat blokken moeten ruimen, en finaal zijn we nog een P8 afgedaald. Ik blijf me verbazen over de precisie van de (onderwater)topo, want we zitten exact op de plaats waar de duikers een schouw van 8 meter hoog hadden opgemeten. Om dit deel van de grot te bereiken hebben de duikers 3 sifons moeten passeren, één in de Trou Muret en twee in de FAO.

Eenmaal beneden zijn we stroomopwaarts een zaal gaan verkennen waar de ondergrondse Lomme loopt. Alles heeft hier grote afmetingen, we zitten nu onder de doline van de FAO en de zaal is gevormd uit reusachtige blokken. Er waait een goede wind doorheen de rivier, en op het ogenblik is de waterstand hoger dan normaal, waardoor het geluid van een bruisende beek nu is stilgevallen. De rivier is hier een 8 tal meter breed, maar de zaal is misschien wel 15 meter breed.

Overal zien we mogelijkheden om verder te exploreren doorheen de blokken, maar Stijn neemt een passage naar boven waar hij tijdens de duiksessie een hoge schouw had opgemerkt. De passage gaat tot boven de hoogwaterlijn (15 meter boven de rivier) en dan staat Stijn een grote verrassing te wachten, want hij ontdekt er een grote, hoge ruimte, die nog wel 20 meter hoger reikt, mogelijk is dit het grootste volume in heel de grot! Aangezien dit een uitgesproken hoge verticale ruimte is, kunnen we spreken van een echte abîme.

Dinsdag zijn we dan een aantal foto's gaan nemen, en hebben we de toegangsweg naar de rivier nog enigszins aangepast. Een nieuwe passage schept nu de mogelijkheid om de rivier te bereiken zonder klimmateriaal. Dit is een groot voordeel, want alles is hier extreem slijkerig. Volgens ons beide is dit met stip de meest slijkerige ervaring in gans onze speleocarriere. Klimtoestellen zijn snel onherkenbaar in een klomp van slijk, en werken niet meer naar behoren...

Voor de verdere exploratie van de ondergrondse rivier hebben we neopreen nodig, maar dat houden we voor een volgende keer, maar ook droog zijn er nog vele mogelijkheden.
Stroomafwaarts kunnen we de collecteur volgen tot aan SL2 (sifon lomme 2), en via een shunt ook tot de SL1.
Stroomopwaarts kunnen we, tussen de blokken eveneens de rivier volgen. Alles is hier zeer groot, dus ook de gaten tussen de reusachtige blokken. Zoals reeds vermeld waait er een goede wind doorheen de rivier wat hoop geeft op een vervolg. Anderzijds weten we ook dat een geologische breuklijn roet in het eten kan gooien.

Aan het topograferen van dit deel mag ik nog niet denken, want met al die slijk, en met de complexiteit van de omgeving wordt dit een hele klus.

Tot nu toe spreken we steeds van de ondergrondse Lomme. We leiden dit af uit de studie van Delbrouck uit de jaren '70, die heeft aangetoond dat er nabij de doline van de FAO twee ondergrondse rivieren moeten samen komen, één die komt vanuit de Wamme, en één die afkomstig is van de pertes van de Lomme. Echter een tracage is nog niet gebeurd, en dus weten we nog niet met zekerheid waar dit water vandaan komt, misschien wel van de toeristische grot van Rochefort?

Wordt vervolgd.

Geert

Lomme souterraine (LS) kabbelend tussen de blokken

Idem in de andere richting

De  LS meandert tussen de rotsen (stroomaf)

Stijn aanschouwt de top van de grote put.

Topoweekend

Het wordt zo een traditie, en we zijn dan ook vorig weekend naar Rochefort getrokken. Aangezien we een distox hebben aangeschaft willen we dit 'speeltje' graag uitproberen, en dus hebben we er een topoweekendje van gemaakt.

Geert met nieuw speelgerief

Het eerste grotje op het programma is de Trou en Formation (TEF). Deze grot helemaal onderin de doline van de Fosse aux Ours, is wellicht de belangrijkste 'souffleur' in de streek van Rochefort. Deze grot ontstond in de jaren '60, en is daarna in de vergetelheid geraakt. Een topo bestaat niet, en niemand kan een goede beschrijving geven, misschien is de oorsprong zelfs een mijn? Onze voorgangers hebben er een tunnel gemaakt tussen de blokken, maar de condities zijn er zeer extreem. De ingang bestaat uit een woud van stutten, en verderop is alles van 'snotkwaliteit', bovendien waait er meestal een stormwind en de temperatuur was dit weekend 2,5°C. Dus ideaal om een verkoudheid op te doen. (ofwel voor een stage 'alpijns grotten' ;-) Tot zover de achtergrond.

TEF - 'voluit'

In de loop van de jaren zijn allerlei blokken zich beginnen verzetten, en de grot was eigenlijk niet meer toegankelijk (rem. ik zou dit geen grot noemen, maar eerder een ruimte tussen blokken). In een vorige sessie werd al een wegversperrend blok opgeruimd en nu zijn we voor de eerste keer tot achteraan geweest. Eigenlijk niet zoveel verder dan de vorige keer, want er is opnieuw een instorting die het onmogelijk maakt om nog verder te gaan. Uiteindelijk hebben we de topo afgesloten op een ontwikkeling van 31m, terwijl gezegd wordt dat de grot 50m lang zou zijn. Leuk dat we deze grot nu ook kunnen toevoegen aan de overzichtstopo van het 'ensemble' van grotten in de dolines (6) van de Thier de Falises.
Na dit polair avontuur zijn we nog wat kleine grotjes gaan verkennen en hebben we ook een beetje genoten van het zomerse weer.

Op zondag heeft Stijn een afspraak gemaakt om een grotje te bezoeken dat in een privé tuin ligt. Stijn kent de eigenaar, maar dat is een verhaal om eens tussen pot en pint te vertellen... Volgens de eigenaar is het minstens 30 jaar geleden dat er nog iemand in is geweest en er is geen topo van. Dus profiteren we van het bezoek om eens rond te neuzen en een topo te maken. Op twee plaatsen elimineren we een blokje, en hoera we vinden een nieuw en vrij mooi zaaltje. 

Mooie paddestoelachtige afzettingen moeten de naam geven aan dit zaaltje. Maar wellicht zit de 'clou' van deze grot niet op die plaats, maar wel op het diepste punt van de grot. De grot braakt in de winter een enorme ruikpluim uit. Ze ligt dan ook op het veronderstelde traject van de ondergrondse Lomme of Wamme rivier. Resultaat, een topo van een kleine 50 meter in een voornamelijk verticale grot, met onderin een eboulie en een geconcretioneerde vaste wand.

Hier is't...

Mmm.. toch smalletjes

In nog een ander grotje demonstreerde Stijn tenslotte eens z'n graafkwaliteiten, en maakte binnen de twee uur tijd van een kleine 'regard' een tunnel van 8 meter diep, proficiat! Spijtig dat er geen vervolg is, maar eigenlijk wisten we dit al, want het staat op de bestaande topo, maar een 'second opinion' kan toch geen kwaad hé.

Geert

Meten is weten

Enkele droge weken zijn voldoende geweest om zo vroeg in het jaar een duik toe te laten in het systeem FAO.
De speurtocht naar het gedeelte post sifon van de ondergrondse Lomme vordert niet als verhoopt. Onder het motto: "meten is weten" kwam opnieuw een heel team in beweging. Kris, Geert, Fabien, Jean-Luc, Marc, Steven en Stijn veranderden in geen tijd in moeilijk te onderscheiden slijkduivels. Er werd voor het eerst in neopreen gedoken, en de duikers lieten hun materiaal leveren. Weinig plooibaar en lichtelijk oververhit werden de sherpa's op de hielen gezeten door de duikers.
Na de levering van het duikmateriaal vormden zich drie subgroepjes: duikers, gravers en toeristen. 4 uur later kwamen die opnieuw samen om de ondertussen loodzware en onherkenbare spullen naar buiten te sleuren.
De opzet: het topograferen post-sifon en het maken van enkele filmbeelden zijn goed gelukt. Tegenvaller is misschien dat we verder stroomop opnieuw in een, op het eerste zicht, ondoordringbaar blokkenstort zijn terecht gekomen. Een shunt lijkt bijna noodzakelijk willen we die blokken beter kunnen bestuderen. Of die shunt er ooit komt en waar die zich zou kunnen bevinden is iets waar we hopelijk in de toekomst beter zicht op zullen krijgen.

Na de nachtrust volgt op zondag de afwas. Alle materiaal werd ontdaan van een dikke laag slijk.
Na een bezoek aan een klein grotje te Forrière zijn we nog wat verder gaan werken aan de FAO2. Buiten waait er een forse wind en we voelen deze tot binnen. De werken vorderen goed, maar we zijn nu aanbeland op een punt dat het blokkenstort bestaat uit 'kleinere eenheden'. Na enkele uren werk hebben we nu zicht op een kamikazewerkplaats, en we besluiten dat we dit project best laten voor wat het is.

Uiteindelijk passeren we ook nog de Trou en Formation, waar gewoonlijk een forse wind tussen de blokken waait, maar nu is het er door de juiste buitentemperatuur vrij kalm.

Eenmaal thuis wordt de topo ingevoerd, en het verdikt is; dat een droge toegang tot het gedeelte post-sifon mogelijk moet zijn. De onderwatertopo blijkt een verbazingwekkende nauwkeurigheid te hebben (reeds eerder gerealiseerd). Een dikke proficiat voor de duikers. Zonder in details te treden weten we nu zeker dat een verbinding tussen de galerij FAO-Champagne-amont en de ondergrondse lomme realiseerbaar is, en waar exact we deze moeten zoeken.

De spreuk :
"Met passen en meten wordt veel tijd versleten, maar wie het niet doet werkt niet goed"
mag duidelijk niet vergeten worden.

Steven aan de start-sifon

Paaszondag - werkdag

Door omstandigheden waren er velerlei wijzigingen in de planning voor paaszondag, maar uiteindelijk mocht de Gouffre au Mortier ons bezoek nog eens ontvangen. Hier wordt vooral ingezet op de duikactiviteiten, en Kevin mocht dan ook een plonsje doen in de stroomafwaardse sifon. Ter herinnering, hier zijn 2 sifons gedoken met einde in de sifon 2, waar er  onderwaterdesobstructiewerk is. Ondertussen zijn Stijn en Geert nog wat gaan graven aan de castratie. Dit is een never-ending-storry, een project van jaren. Er is ondertussen, een zeer slijkerige gang, uitgegraven over een 15-tal meter. We volgen er de wind...

Resultaat: in de sifon was weinig water, tussen sifon 1 en 2 werd een nieuw verdwijnpunt ontdekt, dat nader moet bekeken worden. De uitleg kan je volgen op dit filmpje.

Opmerking: Er zijn geen ondertitels, maar met het steeds groeiend aantal West-Vlaamse speleo's kan je best een taalbad nemen of direct gaan voor een cursus : http://nl.wikibooks.org/wiki/West-Vlaams  ;-)

Ondertussen in de castratie komen we op een punt dat de wind van boven blijkt te komen. Door de ligging van dit punt besluiten we dat de wind van buiten moet komen. Het uitgraven van deze tunnel heeft enorm veel mankracht gekost, maar we hebben deze keer besloten om er hier een punt achter zetten, er zijn andere plaatsen waar we ons nuttiger kunnen bezig houden.

Aangezien het, na de uitstap in de mortier, nog vroeg is besluiten we nog wat verder te gaan werken in de fao. Het nieuwe desobstructieproject ziet er goed uit, alles heel ruim en de wind op kop. Na een 4 tal uurtjes graven komen we echter op een plaats waar het vervolg akelig onstabiel is. Pfff die eboulies da's echt een sh.. om in te werken, in Roche-fort kan je precies geen sterke rots vinden. Resultaat: van hieruit is de rivier nog heel ver; te herbekijken.

't Is 6uur en in Rochefort schijnt nog steeds het zonnetje, dus maken we nog een wandelingetje tot aan de bron van Eprave. Het water is helder, dat wil zeggen dat er alweer kan gedoken worden in de FAO, maar da's voor binnenkort.

Geert

In de Gouffre au Mortier

Rochefort - 13°

Dit is geen nieuw type patersbier maar de temperatuur te Rochefort op zaterdagochtend. Ideaal dus om een blaasgatentocht te doen.
Eerst werd even gekeken in de doline boven de Muret naar mogelijke smeltplekken, en daarna een bezoekje gebracht aan de dolines van de FAO en de Challes. Leerrijk, want de wind gaat niet altijd in of uit de gaten die je zou verwachten. Aan de Trou en Formation (TEF) is zoals altijd veel wind, en deze keer naar binnen, want het is een onderingang. Het is hier dat onze voorgangers 10-tallen jaren terug een tunnel bouwden om de wind te volgen - resultaat NUL.
Eén blaasgat trekt onze speciale aandacht en er worden enkele stenen verlegd, interessant, maar opnieuw in een éboulie,...
Nabij de ingang van de FAO overal rookpluimen en vorming van mooie ijskristallen.
Dan naar binnen in de FAO en verder gaan werken nabij de champagne amont. Ook bij 'normale' buitentemperaturen is hier wind, en deze keer waait er een goede bries door de gangen. We werken hier op de scheiding van vaste rots en éboulie (alweer) en we zitten nog een 10-tal meter boven de rivier post sifon. We hebben er een goed gevoel bij, maar er is duidelijk nog heel wat werk aan de winkel om hier door te breken.
Na uren slavenarbeid vinden we dat het genoeg was voor vandaag, en we sluiten af met zicht op een vervolg in de goede richting. Hoop doet leven...


Voor de goede verstandhouding, Rochefort bestaat dus in 6,8 en 10°, maar dat weet natuurlijk elke speleoloog.☺

G.

 

Noch Frans, noch Nederlands verstaat de taal van de grot...

Deelnemers: Marc Legros, Stijn
Voor Marc was het alweer een tijdje geleden dat hij in de FAO was. Het leek me geen slecht idee om eens zijn mening te vragen over de werkplaatsen. Marc, in combinatie met een eerste ijsdag had een goed recept kunnen zijn voor een zoektocht naar de rivier. Helaas, moest ook hij vaststellen dat de 'chantiers' en alles in de buurt daarvan niet evident is. Details ga ik niet brengen. Meest interessante, maar ook minst betrouwbare plek bleek het blokkenstort in de Champagne amont te zijn, daar waar we tijdens de laatste sessie onze pijlen op gericht hebben. Om verder een vruchtbaar jaar te kunnen brengen werden verschillende plannen besproken. We hopen deze zomer o.a. een kleurproef te organiseren van zowel de Lomme als de Wamme, in samenwerking met de hydrologen.

S.

In de Salle2000

Lomme in Crue

Zaterdag 7 januari 2012

Nou-Maulin in crue

Ja, we hebben de ondergrondse rivier gevonden waar we nu al enkele maanden naar op zoek zijn. Alleen, niet in de vorm die we gehoopt hadden. Door het aanhoudende slechte weer van de voorbije dagen stond de Lomme in een zware crue. De Nou-Maulin was veranderd in een meer, en het bos tussen de Trou Muret en de Grotte de Thiers de Falise stond volledig blank. Bijzonder spectaculair was de Trou Muret, waar het water met een indrukwekkend debiet naar buiten spoot.

Trou Muret

Al dat watergeweld had ook zijn gevolgen voor de FAO. In de Réseau Champagne merkten we tot onze verrassing dat het water tot 40 cm onder de rand van de Leeuwenkuil stond. Na de megacrue van vorig jaar hadden we al kunnen afleiden dat de put opnieuw onder water kan komen, maar tot op heden hadden we hier nog nooit met eigen ogen water in zien staan. De Leeuwenkuil is een opvallende put van zo’n anderhalve meter diameter en diepte in de voor de rest biljarteffen Réseau Champagne. De verklaring voor deze anomalie kennen we sinds Stijn enkele maanden geleden de (vermoedelijke) ondergrondse Lomme ontdekte. In de droge galerijen post-sifon zag Stijn enkele hoge cheminées. Volgens de topo komt de top van een van deze cheminées in de bodem van de Leeuwenkuil uit. Nu er water in stond, is ons vermoeden nog gesterkt. Met een crue die het water 15,5 meter opstuwde, hebben we dus wellicht het water van de ondergrondse Lomme gezien, maar slechts in de vorm van insijpelingswater…

Leeuwenkuil

De bedoeling was om verder te werken in de uiterst smalle kruipgangen van de Serpente, op zoek naar de top van het hoge blokkenstort dat Stijn bij zijn verkenningen post-sifon zag. De hoge waterstand in de Réseau Champagne speelde ons ook hier echter parten. De crue had de toegang tot onze werf zo goed als afgesloten. Een speleoloog laat zich hier echter niet door tegenhouden. Al lange tijd kennen we in de Champagne Amont een blaasgat tussen de blokken. Ondanks de hoge waterstand stond er nog altijd tocht. Met zijn drieën (Stijn, Christel en Kris) besloten we deze plaats aan te vallen. Enkele uren kap- en breekwerk leverden ons vier meter passage tussen de blokken op, met zicht op verder opkuiswerk. Een doorbraak zal hier niet voor morgen zijn, maar zo naïef waren we nu ook weer niet om dat te denken.

Alles samen waren we acht uur onder de grond. Onze goesting om bij de ondergrondse Lomme te geraken, wordt er alleen maar groter op.

Kris